برای جلوگیری از نفوذ رطوبت در بخشهای مختلف ساختمان مانند سرویسهای بهداشتی، حمام، آشپزخانه، بالکن و پشتبام، عایقکاری رطوبتی با استفاده از قیرگونی یا ایزوگام انجام میشود. در ادامه، جزئیات فنی و مراحل اجرای این روشها بهصورت جامع و اصلاحشده ارائه شده است.
۱. قیرگونی داخلی ساختمان
قیرگونی داخلی، اگر بهصورت اصولی و با مواد باکیفیت اجرا شود، میتواند بیش از ۲۰ سال عمر مفید داشته باشد. این روش در نقاط زیر کاربرد دارد:
- سرویسهای بهداشتی
- حمام
- آشپزخانه
- بالکن
- پشتبام
مراحل اجرای قیرگونی داخلی:
- شیببندی: ایجاد شیب مناسب با استفاده از مصالح سبک مانند پوکه معدنی یا فوم بتن برای هدایت آب به سمت کفشور.
- زیرسازی: اجرای یک لایه ملات سیمان روی سطح شیببندیشده پس از خشک شدن کامل.
- اجرای قیرگونی:
- حداقل دو لایه قیرگونی (قیر و گونی) برای کف پشتبام و سرویسها.
- برای دیوارهای سرویسهای بهداشتی، حمام، آشپزخانه و بالکن، قیرگونی تا ارتفاع ۶۰ سانتیمتر اجرا میشود. یک لایه برای دیوارها کافی است، اما دو لایه مقاومت بیشتری دارد.
- پوشش نهایی: نصب سنگ، سرامیک یا موزاییک برای محافظت از قیرگونی.
نکات مهم:
- زیرسازی باید کاملاً خشک باشد تا چسبندگی قیر به سطح بهینه باشد.
- استفاده از قیر باکیفیت و گونی درجه یک برای جلوگیری از ترکخوردگی و نشتی اهمیت دارد.
۲. قیرگونی نمای بیرونی
در مناطق با رطوبت بالا و بارندگی زیاد (مانند شمال ایران)، دیوارهای خارجی ساختمان ممکن است نیاز به عایقکاری داشته باشند.
موارد کاربرد:
- دیوارهای جانبی: اگر کنارههای ساختمان باز باشد و در معرض باران قرار گیرد، دیوارهای جانبی قیرگونی میشوند.
- جهت بارندگی: در مناطقی که بارش از جهت خاصی (به دلیل باد غالب) بیشتر است، تنها دیوارهای در معرض بارش و خیس شدن عایقکاری میشوند.
- دیوارهای مشترک: دیوارهای مشترک با ساختمانهای مجاور نیازی به قیرگونی ندارند.
نکته: نمای اصلی ساختمان معمولاً با سنگ یا آجر نما پوشیده میشود و قیرگونی در آن رایج نیست.
۳. دلایل خرابی قیرگونی
عوامل زیر میتوانند به قیرگونی آسیب برسانند:
- نشتی لولهها: شایعترین مشکل در سرویسهای بهداشتی و حمام.
- ضربه فیزیکی یا نشست ساختمان: بهویژه در پشتبامهای (سوراخ شدن به دلیل فشار پایه های کولر و...).
- اجرای غیراصولی: استفاده از مواد نامرغوب، زیرسازی نادرست یا عدم رعایت شیببندی.
روش تعمیر:
- تخریب قیرگونی آسیبدیده.
- ترمیم لولهها یا رفع مشکل نشتی.
- شیببندی مجدد با پوکه یا فوم بتن.
- اجرای لایه جدید سیمان.
- اجرای قیرگونی دولایه.
- نصب پوشش نهایی (سرامیک، سنگ یا موزاییک).
۴. قیرگونی در پشتبام
اگر در پشت بام های فعالیت زیادی انجام می شود و بار زیادی در پشت بام ها است مثلاً کولرنصب است، آلاچیق نصب شده است یا شستوشوی فرش به کرات انجام می شود، قیرگونی دولایه الزامی است.
۵. مقایسه قیرگونی و ایزوگام
- قیرگونی:
- ضخامت و مقاومت بالا.
- عمر مفید بیش از ۲۰ سال (در صورت اجرای اصولی).
- مناسب برای داخل ساختمان (سرویسها، حمام) و پشتبامهای پربار.
- هزینه بالاتر و اجرای زمانبر.
- ایزوگام:
- ضخامت کمتر و مقاومت پایینتر.
- اجرای سریع
- مناسب برای پروژههای اقتصادی یا سطوح با بارگذاری سبک.
- معمولاً یکلایه اجرا میشود، اما به صورت دولایه نیز قابل انجام است.
- نصب سنگ روی ایزوگام کمتر رایج است، زیرا ممکن است تحت فشار آسیب ببیند.
۶. قیرگونی در سقفهای شیروانی
سقفهای شیروانی با ورقهای گالوانیزه معمولاً نیازی به قیرگونی ندارند. اما در صورت زنگزدگی یا آسیب ورقها، می توان از قیرگونی به صورت محدود استفاده شود. البته سایر عایق ها مثل رزینهای ضدآب گزینه بهتری از قیرگونی بر روی فلز هستند.
۷. قیرگونی در بازسازی
در پروژههای بازسازی، بهویژه هنگام تخریب کف و دیوارهای سرویسهای بهداشتی، حمام یا آشپزخانه، قیرگونی مجدد ضروری است. مراحل مشابه اجرای اولیه است و باید با دقت انجام شود تا از نشتیهای آینده جلوگیری گردد.
۸. نکات ایمنی و استاندارد
- استفاده از قیر باکیفیت (مانند قیر ۶۰/۷۰) و گونی درجه یک برای افزایش دوام.
- رعایت استانداردهای ساختمانی
- اطمینان از تهویه مناسب در فضاهای مرطوب.
- رعایت نکات ایمنی در حین اجرای قیرگونی (مانند استفاده از تجهیزات محافظتی به دلیل گرمای قیر).
۹. روشهای جایگزین
علاوه بر قیرگونی و ایزوگام، عایقهای مدرن مانند رزینهای پلیمری، عایقهای نانو و غشاهای ضدآب نیز در دسترس هستند که در برخی موارد (بهویژه نمای بیرونی) عملکرد بهتری دارند.